| INHOUDSOPGAVE |
FIN voorwoord | FIN actueel | FIN & overheid | FIN bestuur op pad | FIN varia | FIN kalender
Van geschreven taal naar digitaal ….. (slot)
De FIN blijft in beweging. Vanaf nu biedt de FIN u actuele informatie via dit digitale FINieuws!
FINieuws zal tweemaandelijks verschijnen en is ingedeeld in verschillende rubrieken.
Een nieuwe lente... ook aan het Lange Voorhout in Den Haag - bron: nu.nl
Naast de rubriek FIN actueel is er de rubriek FIN en overheid, waarin de FIN-voorzitter u zal bijpraten over de laatste ontwikkelingen in de relatie met diverse departementen. Op dit moment speelt de behandeling van het document ‘Aanzet tot een gedachtewisseling over afspraken tussen de FIN en de Belastingdienst inzake ANBI’. Dit heeft u via de post van ons ontvangen.
Van de bezoeken die FIN-bestuursleden brengen aan een aantal FIN-leden vindt u een impressie in de rubriek FIN-bestuur op pad.
Met ingang van het tweede FINieuws vindt u ook de traditionele Nieuwsbrief-rubrieken Voor het Voetlicht en Best Practices alternerend weer terug in de rubriek FIN in beeld. Overig nieuws (uit FIN-bron of andere bron) treft u aan onder FIN varia.
Vanwege de grote belangstelling voor ervaringsuitwisseling tussen FIN-leden zien twee nieuwe initiatieven deze week het licht:
1. Inventarisatie samenwerking fondsen
U heeft een eerste aanzet ontvangen tot een inventarisatie van samenwerkingsverbanden tussen fondsen, in het bijzonder FIN-leden. Deze informatie kunt u aanvullen en van commentaar voorzien.
2. Extranet FIN, 'Achter het Poortje'
Tijdens de Algemene Ledenvergadering in het Pulitzer Hotel in Amsterdam werd het FIN Extranet ten doop gehouden.
In de loop van april krijgen alle FIN-leden toegang tot het FIN Extranet, met als titel ‘Achter het Poortje’. U kunt in deze beveiligde omgeving elektronisch kennis en ervaring delen en samenwerken.
U ziet, de FIN zit niet stil. Ik wens u veel leesplezier toe met deze eerste uitgave van FINieuws.
Rick Wagenvoort
Informatie delen en samenwerken tussen fondsen wordt nu nog makkelijker. Vanaf april krijgen alle FIN-leden toegang tot het FIN Extranet*, met als titel ‘Achter het Poortje’.
Dat FIN-leden graag samenwerken en kennis en ervaring uitwisselen is bekend. Vanaf april wordt dit nog eenvoudiger. Dan wordt het FIN Extranet gelanceerd.
Delen van kennis
Achter het Poortje kunt u - in een beveiligde omgeving - elektronisch informatie delen en samenwerken. U kunt gegevens en bestanden delen, algemene FIN-informatie (zoals activiteitenagenda, ALV, FIN symposium, etc.) inzien en reageren op artikelen die door collega’s zijn geplaatst. Hiermee hopen we de betrokkenheid van de leden bij de FIN én elkaar te verhogen en onderlinge samenwerking en kennisdeling te stimuleren.
Hoe kan ik inloggen?
In april ontvangt u een email met een link, waarmee u uw wachtwoord kunt opvragen voor het Extranet. Vervolgens kunt u, na akkoordverklaring met de richtlijnen voor het gebruik, met uw e-mail adres en het wachtwoord inloggen op het Extranet.
U bepaalt!
Het Extranet is van en voor leden; u bepaalt welke kennis gedeeld wordt. We hopen dat u dit nieuwe, interactieve medium actief en veelvuldig zult gebruiken, zodat Achter het Poortje een kennisbank wordt opgebouwd, waar een ieder zijn voordeel mee kan doen.
* Beveiligd gedeelte op het internet waarin FIN-leden met toegangsautorisatie specifieke informatie kunnen ophalen en achterlaten.
De twaalfde editie van het Civil Society Congres, het grootste, jaarlijkse inspiratienetwerk voor bestuurders in de filantropiesector, vindt dit jaar plaats op 30 juni en staat geheel in het teken van
het thema ‘diversiteit’.
Gekozen is voor een passende, maatschappelijke congreslocatie: het Ronald McDonald Centre in Amsterdam. Daar daagt de Stichting Civil Society alle beslissers, influentials en medewerkers van goede doelen, vermogensfondsen en fondsenwervende nonprofits uit om ‘de kracht van verschil’ te ontdekken en om actief
deel te nemen aan de debatten op donderdag 30 juni 2011.
Veel gasten, veel opinies, veel smaken...
Dagvoorzitter Aldith Hunkar ontvangt op 30 juni een keur aan gasten die het congresthema veelkleurig zullen belichten, onder wie Sadik Harchaoui (FORUM), prof. Halleh Gorashi (hoogleraar Diversiteit, VU), Boris Dittrich (Human Rights Watch, New York), Sybilla Dekker (Talent naar de top) en Arjan Erkel (‘Ontgijzel uw organisatie!’).
Parallelsessies
In vier korte rondes met parallelsessies wordt het thema vanuit veel verschillende invalshoeken verder uitgediept. Er zijn o.a. parallelsessies over: gender-issues in de sector, diversiteit in bestuur en toezicht, culturele diversiteit & vermogensfondsen en personeelsdiversiteit.
Voor meer informatie zie: www.civilsociety.nl
Naar aanleiding van de publicatie van het boek ‘Geven in Nederland 2011’ wordt op 19 april 2011 een symposium gehouden aan de VU met als thema ‘Een particulier alternatief?!’.
Tijdens dit symposium doen de onderzoekers van de VU verslag van hun onderzoeksbevindingen. Aansluitend geven vertegenwoordigers vanuit 4 verschillende ‘sectoren’ (overheid, non-profit sector, filantropische sector en betrokken particulieren) hun visie op de verwachte ontwikkelingen.
Voor meer informatie en aanmelden klik hier.
Tijdens de voorjaars-ALV 2011 heeft de FIN haar Extranet gepresenteerd aan ruim 100 aanwezige leden. De deelnemers werden, mede namens het Rooms Catholijk Oude Armen Kantoor (Stichting RCOAK), ontvangen in het sfeervolle Pulitzer Hotel, waar zij hun richtinggevoel testten op de vele trappen en gangen. In de ochtend kregen zij informatie over lopende FIN-zaken en het Extranet, getiteld 'Achter het Poortje'. 's Middags sprak dr. Arnold Enklaar over cultuurverschillen die een rol kunnen spelen bij aanvragen. Hierover gingen FIN-leden met elkaar in discussie.
mr. J.G.J. Janssen, voorzitter Stichting RCOAK
In dit artikel vindt u een kort verslag van de volgende zaken:
FIN-voorzitter Rien van Gendt ging in op het contact tussen fondsen en overheid en het overleg rond de interpretatie van de ANBI-criteria. Ook de omgang met transparantie en de FIN Gedragscode kwam aan bod. Meer informatie hierover vindt u in de notulen van de ALV, die u t.z.t. (digitaal) ontvangt.
Het jaarverslag en de jaarrekening 2010 werden door de vergadering aangenomen.
Verder gaf bestuurslid Lianne Peters een korte toelichting op het sectorbrede onderzoek naar de opleidingsbehoefte bij fondsen. Hieruit bleek dat van de FIN geen speciale rol wordt verwacht in het aanbieden van opleidingen. Het onderzoek wordt binnenkort besproken met de SBF.
Resultaat SBF-enquête Opleidingen in één oogopslag
Suzette de Boer (FIN-bureau) en Eugene Brehen (iBuro) presenteerden het FIN Extranet 'Achter het Poortje'.
In de loop van april ontvangen alle FIN-leden inloggegevens voor het Extranet. In deze beveiligde webomgeving kunt u:
Voorlopig krijgt elk FIN-lid drie inlog-accounts.
In gesprek met andere FIN-leden
Op het FIN Extranet kunt u met andere FIN-leden discussiëren, informatie uitwisselen enzovoort.
Dit kunt u doen in de rubriek FINlog.
FINlog is het centrale punt van het Extranet waar u discussies kunt starten (‘FINloggen’ of ‘bloggen’) en kunt reageren op anderen via een reactieformulier. Zodra een blog is 'uitgekristalliseerd' – bijvoorbeeld op uw vraag zijn voldoende antwoorden gekomen – dan wordt de hele discussie gearchiveerd, elders op het Extranet. Bijvoorbeeld in de rubriek FINdossiers of FINmatch.
Zo ontstaat een FIN kennisbank van en voor leden.
Indeling FIN Extranet
De huidige rubrieken op het Extranet zijn:
Deze rubrieken zijn een uitgangspunt! Als een andere indeling handiger blijkt, worden de rubrieken aangepast. Het Extranet zal op deze manier organisch groeien. U bepaalt welke kennis gedeeld wordt.
Door cultuurverschillen kunnen er onbedoeld dingen misgaan, als (allochtone) organisaties bij vermogensfondsen aanvragen doen voor allochtone doelgroepen. Dat illustreerde de heer dr. A.H. (Arnold) Enklaar met een fictief voorbeeld rond de stichting Maarifa, die fondsen inzamelt om extra studiekosten te betalen voor allochtone leerlingen.
In de fictieve case passeerden diverse problemen de revue. Van het wachten op een begroting en kostenverantwoording tot slechte bereikbaarheid en onduidelijke communicatie. 'Problemen die u niet allemaal tegelijk hoeft te verwachten, maar die we stuk voor stuk wel kennen uit de praktijk', aldus Enklaar.
Praktijkvoorbeeld
Naast de fictieve case beschreef Enklaar ook een praktijkvoorbeeld: een gemeentelijk project om twintig allochtone vrouwen aan werk te helpen als verzorgsters van gehandicapten. Twee valkuilen die te maken hadden met cultuurverschillen, leidden ertoe dat dit project mislukte:
Hoewel het project met veel enthousiasme was gestart, werd niet het gewenste resultaat behaald. Na twee jaar tijd waren nog slechts twee van de twintig vrouwen werkzaam als gehandicaptenverzorgster.
Slaagkans vergroten
Enklaar gaf fondsen een vierledig advies om de slaagkans van allochtone projecten hoger te maken:
Parallelsessie in de Saxenburgzaal
Het omgaan met cultuurverschillen werd door FIN-leden besproken in drie sessies, onder leiding van:
Uit de sessies kwamen de volgende conclusies naar voren:
Sessie 1:
Sessie 2:
Sessie 3:
Liefde is het fondament
Na afsluiting van de ALV gaf gastheer Stichting RCOAK gelegenheid om het historische hofje 'Liefde is het Fondament' te bezichtigen. De FIN dankt het Roomsch Catholijk Oude Armen Kantoor van harte voor de gastvrijheid.
Belangenbehartiging is een belangrijke taak van de FIN voor haar leden. Het gaat daarbij in eerste instantie over de vertegenwoordiging van uw fonds bij de landelijke overheid. Immers de belangen van vermogensfondsen zijn niet automatisch geborgd. En als de overheid hier al rekening mee houdt, dan (b)lijkt men onvoldoende het onderscheid te kunnen maken tussen fondsenwervende instellingen en vermogensfondsen. Er is dus werk aan de winkel, richting landelijke overheid maar soms ook bij gemeenten, provincies en zelfstandige bestuursorganen. En, op een heel ander niveau, de Europese Commissie.
In deze column ga ik in op:
SBF
Belangenbehartiging: initiatief nemen of reageren?
Interpretatie ANBI-criteria
Periodiek overleg
Mijn periodieke rapportage in dit FINieuws voor FIN-leden, doe ik in mijn rol als uw voorzitter, maar ook als bestuurslid van de SBF, Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie. Hierin werken FIN, VFI, Kerken en IF samen met de overheid.
Tot vorig jaar juni was ik voorzitter van de SBF. Op dit moment wordt die rol vervuld door Joop Daalmeijer (voorzitter van de VFI), maar ik blijf in het SBF-bestuur verantwoordelijk voor het dossier Relatie met de overheid.
Nu eens zal ik rapporteren over specifieke FIN-belangen, zoals de toespitsing van ANBI-criteria op vermogensfondsen. Dan weer zal ik schrijven over meer algemene SBF-belangen, zoals de publicatieplicht van fondsen.
Belangenbehartiging heeft een reactieve en een proactieve dimensie:
Heel belangrijk bij de behartiging van belangen is:
Laat ik nu iets specifieker ingaan op een initiatief van de FIN richting het Ministerie van Financiën, en wel het Directoraat Generaal Belastingdienst. In september 2009 hebben wij als FIN gesproken met het Ministerie over de zorgen en onzekerheid die bij onze leden leven, over de interpretatie van de ANBI-criteria.
Vaak zijn die criteria geformuleerd met de belangen van fondsenwervende instellingen voor ogen. Een verwijzing naar het ‘vermijden van oppotten van vermogen’ is wellicht zinvol in relatie tot de reserves van fondsenwervende instellingen, maar is volkomen irrelevant in relatie tot het beheer van vermogens van onze leden.
De vraag is dan ook hoe de inspecteurs van de Belastingdienst Den Bosch het begrip ‘oppotten’ gaan toetsen bij de controle van vermogensfondsen. Ons verzoek aan het Ministerie was om de tien criteria voor de ANBI-status (acht uit de ANBI-regeling van begin 2008 en twee uit de nieuwe Successiewet van begin 2010) meer specifiek te vertalen naar de realiteit van onze leden.
We vormden een werkgroep bestaande uit:
Zij hebben samen met het FIN-bestuur en -bureau een document voorbereid, dat inmiddels in uw bezit is: ‘Aanzet tot een gedachtewisseling over afspraken tussen de FIN en de Belastingdienst inzake ANBI’.
Dit document is inmiddels met het Ministerie besproken en vormt het uitgangspunt voor periodiek overleg tussen Ministerie, Belastingdienst Den Bosch en de FIN. Tijdens dit overleg wordt elk ANBI-criterium besproken:
Een volgende keer ga ik graag wat concreter in op de bespreking van enkele criteria.
FIN-leden willen meer met gelijksoortige fondsen in gesprek om hun expertise te vergroten en eventueel partnerships te sluiten. Ook heeft een aantal leden behoefte aan individueel advies over de interpretatie van de ANBI-criteria. Dit en meer concludeerde Rien van Gendt na het bezoeken van vijf FIN-leden in januari en februari 2011.
Het FIN-bestuur gaat in 2011 op bezoek bij FIN-leden om te horen wat er bij de fondsen speelt, en wat men vindt en verwacht van de FIN. Voorzitter Rien van Gendt sprak de afgelopen maanden vijf fondsen en trekt de volgende conclusies:
FIN-leden willen met elkaar in gesprek
Interpretatie ANBI-criteria soms nog lastig
Besturen zijn in beweging
FIN Gedragscode wordt gevolgd
Fondsen tevreden over dienstverlening FIN
FIN-leden willen met elkaar in gesprek
'Drie van de vijf geïnterviewde FIN-leden willen graag om tafel gaan met gelijksoortige fondsen', vertelt Van Gendt. 'De behoefte om ervaringen uit te wisselen en expertise op te doen over de eigen werkgebieden is groot. Ook staan alle fondsen positief tegenover partnerships met andere fondsen.'
'Enkele fondsen zouden graag zien dat bij dergelijke bijeenkomsten inhoudelijk deskundigen van buiten worden uitgenodigd. Bijvoorbeeld een specialist op een werkgebied van de fondsen. Of een aanvrager die de fondsen inzicht kan geven in de organisaties waaraan zij donaties doen.' 'Daarnaast wensen FIN-leden aandacht voor thema's zoals partnerships, goed bestuur, deregulering van de sector, besteden over de grens en Mission Related Investment (MRI).'
^ naar boven
Interpretatie ANBI-criteria soms nog lastig
Tijdens de gesprekken met FIN-leden bleek dat besturen actief bezig zijn met de ANBI-criteria. Bestedings- en beleggingsbeleid worden hieraan getoetst. In een aantal gevallen roepen de ANBI-regels nog individuele vragen op.
Rien van Gendt: 'Met name over de bestuursbeloning en de bestedingsnorm bestaat bij sommige fondsen nog enige onduidelijkheid. 'Is onze bestuursbeloning vergelijkbaar met die van andere fondsen?, Hoe brengen we de regels voor bestuursbeloning in lijn met de eeuwenlange traditie van ons fonds?, Op een bepaald werkgebied krijgen we nog onvoldoende aanvragen. Lopen we nu risico in verband met de bestedingsnorm?'
'Tijdens de gesprekken kwamen we tot antwoorden op deze vragen. Daarmee hadden de gesprekken niet alleen het karakter van een interview, maar soms ook van een adviesgesprek of inhoudelijke brainstorm. Dit maakte de ontmoetingen met fondsen erg interessant.'
Besturen zijn in beweging
'Opvallend is dat alle fondsen met wie ik sprak, zeer actief reflecteren op hun eigen werkwijze', aldus Van Gendt. 'De tendens is dat men van een reactief naar een meer proactief beleid groeit en dat structurele financiering, naast projectfinanciering, een steeds grotere rol gaat spelen.'
Alle geïnterviewde fondsen staan positief tegenover samenwerking en partnerships met andere fondsen. 'Voor één fonds vormen de partnerships met publieke en private organisaties zelfs de kern van het beleid. Dit fonds kan zijn werk doen dankzij de vele verbindingen met overheid, hulpverlening en andere fondsen.'
Door de ontwikkeling van meer proactief beleid groeit bij fondsen ook de vraag naar expertise. Rien van Gendt: 'Wanneer je je proactief gaat richten op bepaalde themagebieden of speerpunten, heb je als bestuur inhoudelijke kennis nodig van je werkterrein. Ook vraagt het structureel steunen van initiatieven of complexe organisaties andere expertise van besturen dan het eenmalig doneren aan projecten.'
Juist vanwege deze groeiende vraag naar expertise willen fondsen graag met elkaar in gesprek. 'Fondsen kunnen kennis aan elkaar overdragen of partnerships aangaan, zodat het ene fonds gebruikmaakt van de expertise van de ander.'
FIN Gedragscode wordt gevolgd
Over het algemeen volgen de geïnterviewde FIN-leden de FIN-Gedragscode. De code is door de fondsbesturen besproken en wordt nageleefd. ‘Vrijwel alle fondsen met wie ik sprak, hanteren een rooster van aftreden. Eén fonds benoemt bestuurders vanuit de traditie 'ad vitam', maar nam het advies mee om periodiek de benoemingen te verlengen. Alle geïnterviewde fondsen vinden 'good governance' van belang, zo werd mij duidelijk. Een van hen noemde het zelfs als een specifiek thema om vanuit de FIN onder de aandacht te brengen.'
Fondsen tevreden over dienstverlening FIN
'Zonder uitzondering zijn de fondsen die ik sprak, tevreden over de dienstverlening van de FIN', zegt Rien van Gendt. 'Belangenbehartiging, de netwerkfunctie en (fiscale) informatievoorziening worden gezien als belangrijke pijlers van de service.'
'De FIN Gedragscode werd door een fonds omschreven als een goed middel tot zelfreflectie. Een andere fondsdirecteur gaf aan de stappen van de FIN, bijvoorbeeld richting transparantie, zeer te waarderen. Maar het fonds kan deze stappen niet in snel tempo volgen, omdat het bestuur hierin terughoudend wil zijn.'
Bij twee van de vijf geïnterviewde fondsen wordt terughoudend omgegaan met transparantie, in beide gevallen onder meer om privacy-redenen. Rien van Gendt: 'De oprichters van deze fondsen willen het vermogen niet in de openbaarheid brengen, omdat zij hier persoonlijk mee geassocieerd kunnen worden. Zij vrezen voor negatieve gevolgen in hun privé-leven.'
Toch zetten ook de terughoudende fondsen stappen richting openheid naar het publiek. 'Beide fondsen zijn bezig met websites en een van hen geeft aan op termijn wel jaarverslaglegging te verwachten. De overige drie fondsen staan positief tegenover het schrijven van een jaarverslag: twee van hen publiceren er al een en het derde fonds, dat nog jong is, ziet dit als toekomstmuziek.’
| Wanneer | Wat | Wie | Waar |
| 19 april | Boekpresentatie Geven in Nederland 2011 Zie: www.geveninnederland.nl |
Werkgroep Filantropische Studies van de VU |
VU, Amsterdam |
| 26 t/m 28 mei | EFC-congres ‘Resources and Sustainability - the Oceans’. Zie www.efc.be | EFC | Cascais, Portugal |
| 30 juni |
Civil Society Congres ‘Ontdek de kracht van verschil’. Zie: www.civilsociety.nl |
Lenthe Publishers |
Ronald McDonald Centre, Amsterdam |
| 29 augustus |
Opleiding ‘Jong Bestuurstalent’ aan de VU. Zie: www.geveninnederland.nl |
Barry Hoolwerf MSc. Onderwijscoördinator Werkgroep Filantropische Studies |
VU, Amsterdam. Tel. (020) 598 27 38. Email: l.k.hoolwerf@vu.nl |
| 6 oktober | FIN Symposium *) | FIN | Utrecht e.o. |
| 12 oktober | Prijsuitreiking De Transparantprijs 2011 | PWC | Den Haag |
| 4 november | ALV *) | FIN |
Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam |
*) Activiteiten alleen toegankelijk voor FIN-leden