| INHOUDSOPGAVE |
FIN voorwoord | FIN actueel | FIN & overheid | FIN bestuur op pad | FIN in beeld | FIN varia | FIN kalender
FIN voorwoord
Over Geefwet en FIN-activiteiten
Donderdag 17 november heeft de Tweede Kamer het Belastingplan 2012 aangenomen, inclusief de nieuwe Geefwet. De FIN en de SBF sluiten hiermee een periode af van intensief overleg, informatievoorziening aan de Kamer en staatssecretaris en snelle reacties naar de overheid.
Door toedoen van de SBF heeft de Geefwet een aantal belangrijke wijzigingen ondergaan die positief uitwerken voor de vermogensfondsen, zie de column van Rien van Gendt. Daarnaast is de FIN intensief bezig geweest om u te informeren over deze en andere relevante ontwikkelingen tijdens het Symposium Vermogensbeheer, de regiobijeenkomsten over de ANBI-regeling en Extranet en de najaars-ALV.
Bij deze ALV hebben we, net als in 2005 en 2008, uw mening gepeild over het functioneren van de FIN. Belangenbehartiging en uitwisseling van kennis en ervaring zijn blijvend de belangrijkste redenen om FIN-lid te worden. Uw waardering voor deze taken is hoog.
Tot slot bleek uit de meningspeiling dat u FINieuws inhoudelijk als goed beoordeelt, maar dat nog lang niet alle leden ermee bekend zijn. Wellicht kunt u ons een handje helpen? Stuur FINieuws door naar uw medebestuursleden (zie optie onderaan dit eBulletin), zodat ook zij op de hoogte zijn van het laatste FIN-nieuws!
Rick Wagenvoort
directeur FIN
FIN actueel
In FIN actueel de volgende onderwerpen:
Nieuwe leden
Najaars-ALV in teken van convenant
ANBI en ‘Achter het Poortje’
Update bronheffingen
FIN Symposium 2011: vermogensbeheer in crisistijd
Nieuwe leden
De FIN verwelkomt de volgende nieuwe leden:
(sinds september 2011)
- Stichting Flowfund
-
Amantia Stichting
Najaars-ALV in teken van convenant
De najaars-ALV van de FIN op 4 november 2011 stond in het teken van het convenant dat de SBF op 21 juni 2011 hebben gesloten met de overheid. FIN-voorzitter Rien van Gendt praatte de aanwezigen bij over de recente (fiscale) ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden na ondertekening van het convenant. Ook deed de FIN aan 'zelfevaluatie'. Via een enquête onder de ALV-bezoekers werd gepeild hoe leden denken over het functioneren van de FIN. Belangenbehartiging en kennisuitwisseling vindt men in 2011 de belangrijkste taken van de FIN, evenals bij voorgaande meningspeilingen in 2005 en 2008. De hoogste waardering oogst de FIN in haar rol als belangenbehartiger.
Door: Miriam Wijnen
Afscheid Lianne Peters 
De ALV vond plaats in museum Boijmans Van Beuningen, waar de FIN-leden gastvrij werden ontvangen door de Erasmusstichting. Na de herbenoeming van Rien van Gendt en Elisabeth Beelaerts van Blokland tot resp. voorzitter en bestuurslid van de FIN, nam de FIN afscheid van bestuurslid Lianne Peters.
Lianne Peters heeft een belangrijke rol gespeeld in o.a. het vernieuwen van de FIN-Gedragscode en de organisatie van FIN-symposia. Ook ondertekende zij als vice-voorzitter het convenant met de overheid.
'Lianne zal gemist worden, bestuurders zoals zij wil je het liefst behouden,' aldus voorzitter Van Gendt. De vergadering bedankte haar met een langdurig applaus.
Werkgroep Transparantie
FIN-bestuurslid Sophie Vossenaar gaf toelichting op het werk van de FIN-werkgroep Transparantie. Deze onderzoekt welke methoden er zijn voor vermogensfondsen om transparant te werken. De werkgroep heeft de best practices bekeken. De voorlopige conclusie is dat transparantie niet één gezicht heeft. Bij de volgende ALV presenteert de werkgroep haar eindverslag.
Convenant SBF-overheid
Voorzitter Van Gendt besprak de ontwikkelingen in het contact tussen fondsen en overheid. De FIN voert sinds 2007 gesprekken met het ministerie van Financiën en de Belastingdienst over fiscale zaken. Die rol is inmiddels overgenomen door de SBF. Naast het fiscale overleg zijn er ook periodieke gesprekken met Justitie en bijeenkomsten met vakdepartementen zoals OCW, VWS en EZ.
Voordelen convenant
De gesprekken met de overheid hebben dit jaar geleid tot een convenant. Dit convenant biedt de volgende voordelen:
- Het kan de effectiviteit/impact van fondsen vergroten.
- Door samenwerking met de overheid stijgt de kans dat succesvolle projecten worden overgeheveld naar het publieke systeem. Denk aan de Weekendschool: de lessen die daar zijn geleerd, worden inmiddels toegepast op proefscholen in het publieke systeem.
- Overheid en publiek worden meer bewust van de rol van fondsen.
- Men leert de private sector beter kennen.
- De overheid consulteert de sector over relevante wetgeving. Dit biedt de mogelijkheid om vooraf mee te denken over (fiscale) wetgeving.
- Fondsen behouden hun autonomie.
- Fondsen nemen zelf het initiatief tot samenwerking met de overheid. Ook behouden ze hun rol als 'luis in de pels' van de overheid.
Afspraken fondsen en overheid
Wat is er in het convenant afgesproken? Kort gezegd zijn de afspraken:
- De overheid consulteert de sector bij voorgenomen (fiscaal) beleid.
- De fondsen stemmen af met de overheid wanneer zij dit zinvol achten.
- De overheid gaat het GIN-onderzoek 2013 financieren.
- De overheid zal alternatieve financieringsmethoden (anders dan het geven van subsidies) accepteren als aanvaardbare werkwijzen van fondsen.
- De overheid zet samen met de sector in op het verduurzamen van projecten en het versterken van gemeenschapsfondsen.
- De SBF zetten, vanuit een toenemende achterban, in op transparantie, goed bestuur en horizontaal toezicht in de sector.
Actuele ontwikkelingen
Na publicatie van het convenant volgden de ontwikkelingen elkaar in hoog tempo op:
- Er zijn onderwerpen/deelgebieden geformuleerd die in aanmerking komen voor afspraken met de overheid. Denk o.m. aan ouderenbeleid en cultuur.
- De Geefwet, die in ontwikkeling is, wordt door de SBF gevolgd en becommentarieerd. Zie de column van Rien van Gendt en ‘belangenbehartiging werpt vruchten af’.
Meningspeiling
Net als in 2005 en 2008 peilde de FIN de mening van haar leden over haar functioneren. Hierbij bleek dat belangenbehartiging en het uitwisselen van kennis en ervaring voor fondsen blijvend (al vanaf 2005) de belangrijkste motieven zijn om zich aan te sluiten bij de vereniging. De FIN wordt het meest gewaardeerd als belangenbehartiger, informatieverstrekker en ontmoetingsplaats.
Transparantie wordt door de grote meerderheid van fondsen gezien als een belangrijke drijfveer voor het publieksvertrouwen in de sector. Een ruime meerderheid werkt samen met andere fondsen, in structurele of incidentele verbanden. Samenwerking vindt plaats bij projecten, het uitwisselen van informatie en het bedienen van aanvragers (één loket).
De FIN-website wordt steeds vaker geraadpleegd en FINieuws wordt door zijn lezers inhoudelijk goed bevonden. De lezersgroep kan verder worden uitgebreid: FINieuws is op dit moment bekend bij 58% van de deelnemers aan de meningspeiling.
ANBI en ‘Achter het Poortje’
In september en oktober organiseerde de FIN regionale bijeenkomsten rond de ANBI- en Geefwet, en het FIN-Extranet dat in april jl. werd gelanceerd. FINieuws bezocht de bijeenkomst in Amsterdam. Hier vindt u een korte impressie, inclusief een inhoudelijk verslag (pdf) van de ANBI-presentatie door mw. Sabine de Wijkerslooth (Ernst & Young).
Door: Miriam Wijnen
ANBI-vragen en antwoorden
Sabine de Wijkerslooth-Lhoëst praatte de aanwezigen bij over de ontwikkelingen rondom de ANBI-regels en de Geefwet: een samenvoeging van verschillende fiscale regelingen die met geven te maken hebben.
Zij gaf een deskundige en energieke presentatie waarbij ze citeerde uit recente jurisprudentie en Kamerstukken. Met duidelijke taal en heldere voorbeelden wist ze de zaal te boeien.
FINieuws zette de gehoorde informatie voor u om in vragen-en-antwoorden. Klik hier voor een uitgebreid verslag waarin o.a. deze vragen worden beantwoord:
- Wat zijn in grote lijnen de fiscale ontwikkelingen rondom ANBI´s?
- Wat is de definitie van een ANBI? Wat is de definitie van algemeen nut?
- Zijn er ontwikkelingen rond het 90%-criterium?
- Welke commerciële activiteiten mogen ANBI's wel of niet ondernemen?
Extranet 'Achter het Poortje'
FIN-projectmedewerker Suzette de Boer nam na de pauze het woord over het FIN-Extranet dat sinds april jl. actief is. In een vlotte presentatie zette ze de mogelijkheden van het Extranet op een rij: kennis en ervaring delen, discussiëren, de betrokkenheid tussen FIN-leden vergroten en onderling samenwerken. 'Het Extranet is bedoeld als een organisch groeiende kennisbank. Door en voor u opgebouwd. Er zijn inmiddels 170 deelnemers.'
FINlogs
De functionaliteit FINlog op het Extranet vormt de basis van de kennisbank. Als FIN-lid kunt u onder FINlog discussies starten en reageren op vragen van andere FIN-leden. Recent is bijvoorbeeld gediscussieerd over de Lehman-claim, het hanteren van de Balkenende-norm door aanvragers en een nieuw algemeen aanvraagformulier voor fondsen voor individuele (nood)hulp.
Wanneer een discussie onder FINlog wordt gesloten, plaatst het FIN-bureau de informatie hieruit op een passende plaats op het Extranet. Een aanvraagformulier wordt bijvoorbeeld geplaatst onder FINloads.
Voor de indeling van het Extranet, klik hier.
Tips van Extranetters
Tijdens een live demonstratie van het Extranet door Eugene Brehen van iBuro kwam een levendige discussie op gang. Vertegenwoordigers van fondsen die actief zijn 'Achter het Poortje' deden suggesties om het Extranet te verbeteren. Zo is er behoefte aan een functionaliteit waardoor Extranetters elkaar kunnen zoeken op fondsnaam. De inbreng vanuit de zaal liet zien dat het Extranet enthousiast wordt gebruikt en leeft onder FIN-leden.
Update Bronheffingen
Het is alweer een paar jaar geleden dat de FIN het initiatief heeft genomen om 'iets te doen' aan de bronheffingen die in het buitenland worden ingehouden op dividenden en interest. Een lange weg, vooral omdat het Ministerie van Financiën in eerste instantie niet enthousiast was over onze voorstellen. Gaandeweg hebben we grotendeels bereikt wat we wensten.
Wat hebben we bereikt?
- Een wijziging in het Nederlandse verdragsbeleid. 'Nederland' sluit en heronderhandelt ieder jaar ongeveer vijf nieuwe belastingverdragen. Nederland heeft besloten om in de verdragsonderhandelingen het standpunt in te nemen - nieuw beleid - dat bronheffingen op dividenden en interest betaald aan charitatieve, kerkelijke en wetenschappelijke instellingen niet langer mogelijk zijn. Betekent niet dat iedere verdragspartner dat ook zal vinden, maar Nederland is een belangrijk verdragsland en het gaat doorgaans om een relatief gering bedrag.
- Een voorbeeld van een resultaat. Het nieuwe belastingverdrag tussen Nederland en Verenigd Koninkrijk bepaalt inderdaad dat de verdragspartners geen bronheffingen op interest en dividenden mogen inhouden betaald aan charitatieve instellingen.
- Naar verwachting zullen ook met andere landen dergelijke 'verdragsresultaten' worden bereikt, zeker als het gaat om landen die ook lid zijn van de EU. Uw financiele contacten zullen u daarvan ongetwijfeld op de hoogte stellen.
- So far so good.
Wat kunt u nog doen aan het feit dat bronheffingen op interest en dividenden zijn ingehouden in het verleden?
- Bezwaar maken. U moet altijd bezwaar maken ter behoud van rechten. De bezwaarperiode is in de meeste landen van de EU 5 jaar.
- De ervaring leert dat het ene land (bijvoorbeeld Finland) de ingehouden belasting retourneert en andere landen het bezwaarschrift in behandeling nemen. Het blijft dan vaak lang liggen, maar u verspeelt uw rechten niet. Ook zijn er landen - doorgaans landen uit Zuid-Europa - die nadere informatie vragen (afschriften van dividendbewijzen en dergelijke), maar ook daar leert de ervaring dat het bezwaarschrift wordt aangehouden en niet wordt afgewezen.
- In de EU worden verschillende procedures gevoerd over het onderwerp wel of geen bronheffingen en daaraan gerelateerde onderwerpen. De belastingdiensten in de verschillende landen weten dat en om die reden worden bezwaarschriften aangehouden. Velen zijn u reeds voorgegaan.
Mochten er vragen van uw kant zijn over het opstellen van bezwaarschriften, adressen van buitenlandse belastingdiensten, informatie die moet worden aangeleverd enzovoort dan kunt u met het secretariaat van de FIN contact opnemen of met mr drs. G.J.N. Bennen belastingadviseur van de FIN (telefoonnummer: 06 532 86 153).
FIN-symposium 2011: vermogensbeheer in crisistijd
Donderdag 6 oktober 2011 vond in het Louis Hartlooper Complex (Utrecht) het zesde FIN-symposium plaats. Het centrale thema was Vermogensbeheer, of beter gezegd: vermogensbeheer in crisistijd. Met de hoogleraren Robert van der Meer en Guus Boender als plenaire sprekers bood het symposium een inhoudelijk programma van gewicht. Parallelsessies over zaken zoals risicomanagement en impact investing completeerden het hoofdprogramma. 'De accenten die men legde waren goed om mijn know-how aan te scherpen. Ik kan onze vermogensbeheerders nu betere vragen stellen', aldus Dolf Gransberg van het Edgar Doncker Fonds na afloop van het symposium.
Tekst: Miriam Wijnen
Fotografie: Willem Sluyterman van Loo
Ruim honderd vertegenwoordigers van vermogensfondsen, banken en vermogensbeheerders troffen elkaar in het historische politiebureau dat in 2003 door Jos Stelling werd verbouwd tot filmcomplex. Fondsen met behoefte aan advies konden deelnemen aan een gratis 'speed-date' met financiële instellingen. Hier leest u een impressie van:
- Interview Robert van der Meer (plenair)
- Toespraak Guus Boender (plenair)
- Parallelsessies
- Slotwoord Rien van Gendt
Interview Robert van der Meer (plenair)
De bijdrage van prof. dr. Van der Meer bestond uit een vraaggesprek met FIN-voorzitter Rien van Gendt. In sneltreinvaart passeerden een aantal actuele thema's de revue. Zoals de wens van vermogensfondsen om goed te doen 'voor de eeuwigheid'. 'Een Europees verschijnsel', aldus Van der Meer. 'Amerikaanse fondsen bestaan veel vaker voor een bepaalde periode. Bijvoorbeeld tijdens het leven van de filantroop. Die kan zelf maximaal uitkeren en ervan genieten.'
Hoe relevant de wens van fondsen is om hun werk 'eeuwig' voort te zetten, hangt samen de doelstelling. Van der Meer: 'Als bestuurder moet je de vertaling maken: is je statutaire doelstelling hard genoeg om je fonds in stand te houden? Een doel als armoedebestrijding rechtvaardigt 'eeuwigdurend' bestaan, het blijft een relatie houden met de huidige wereld.'
ALM
Aansluitend volgde een hoorcollege beleggingsbeleid. 'Dit wordt bepaald door je doelstelling, je vermogen, uitgaven en de economische situatie. Heb je voldoende vermogen en rendement om je doel te bereiken? Of moet het vermogen hiervoor groeien? In hoeverre wil je de kans accepteren vermogen kwijt te raken? Die factoren bepalen hoe de beleggingsmix moet worden ingestoken.'
Van der Meer adviseerde fondsen om periodiek 'een rekenexercitie' te doen, 'een ALM-studie, Asset Liability Management. Je kijkt dan naar je vermogen, verplichtingen en mix van vermogen. Met de ALM-studie kom je tot een strategische mix waarmee je je doelstelling kunt behalen. Als je actuele mix afwijkt van de strategische mix, moet je deze aanpassen.'
Daarnaast is er nog de beweging op de markt waar fondsen op moeten reageren. 'Wanneer je actuele mix afwijkt van de strategische mix, is altijd de vraag of je op korte termijn een aanpassing moet doen op tactisch niveau, of een rebalancing op strategisch niveau. Dat ligt ook aan de ALM-studie: hoe robuust is die verricht, met een offensieve of terughoudende rendementsdoelstelling? Ik leg hier het accent op, omdat fondsen ook een spending rate hebben. Als die boven 5% ligt, is een vrij offensieve asset allocatie nodig.'
This time is 'not different', maar 'bad combination'
Hoe moeten vermogensbeheerders de huidige economische situatie inschatten, wilde Van Gendt weten. Is de huidige crisis in de basis anders dan andere crises? 'Niet anders', meende Van der Meer. 'Wel is er sprake van springtij, het samenkomen van meerdere golfbewegingen.' Hij verwees naar het boek This time is different van Reinhart & Rogoff.
'Men onderscheidt financiële crises die met banken te maken hebben, en andere crises. De bankencrises zijn dieper, meer systematisch, en duren langer. Op het moment lijken we te maken te hebben met zowel een financiële bankencrisis als conjuncturele crisis, een lange en korte cycle. Een andere studie, The Roaring 2000's van H.S. Dent beschrijft nog langere golven die het gevolg zijn van economische ontwikkelingen zoals het uitvinden van de stoommachine, elektriciteit, olie-industrie en chemie en ICT. Ook een dergelijke lange golf eindigt nu. This time hoeft dus niet 'different' te zijn, maar we hebben wel een 'bad combination'.
Voor de fondsen met een lange horizon is er echter hoop, meent Van der Meer: 'De emotie op de markt is lastig, maar we komen er op de lange termijn altijd uit. De risicopremies zijn historisch hoog.'
Laat je niet leiden door emotie!
'Hoe ga je als vermogensbeheerder om met alle crises. En wat zijn de risico's en kansen van de verschillende asset classes?' was de volgende praktische vraag van Van Gendt.
Van der Meer adviseerde: 'Als je in deze turbulentie niet door je bandbreedtes heen bent, doe dan niets! Als je wel aan de onderkant door je tactische bandbreedte heen gaat, bijvoorbeeld bij aandelen, zou je bij moeten kopen. Schiet je dan, op termijn, aan de bovenkant eruit, ga dan weer verkopen. Als je deze discipline volhoudt, en je niet laat leiden door emotie, loont het op termijn. Zo blijkt uit studies en simulaties.'
Voor aandelen geldt, aldus Van der Meer, dat het belangrijk is om in de juiste markten te zitten. 'In opkomende economieën zijn de risico's hoger dan in ontwikkelde economieën – dus de risicopremies ook.' Obligaties, die de meeste fondsen in portefeuille hebben, brengen een rente- en hoofdsomrisico met zich mee. Fondsen met obligaties van Europese staten zitten daarmee niet meer zo veilig als lang aangenomen. Van der Meer: 'Je hebt nu wel risico als je in een Europese government index hebt belegd. Er is nog geen vereffeningssysteem dat landen voor elkaar inspringen, als een land niet aan zijn verplichtingen voldoet. Zowel rente- als hoofdsomrisico's kun je afkopen, maar in beide gevallen kost het geld.'
Duurzaam beleggen
'Is er in deze tijd van teruglopende rendementen wel tijd en “appetite” voor duurzaam beleggen?' luidde de laatste vraag. 'Is het een luxe of moeten we het juist nu oppakken? Is het maatschappelijk gedreven of ook financieel smart om te doen?'
Van der Meer: 'Er is een soort wedstrijd tussen duurzame en niet-duurzame beleggingen. Welke doen het financieel gezien beter? Dat is nog steeds niet bewezen. Maar de discussie rond duurzaamheid is al een slag verder. Los van het financiële rendement is de vraag: kun je als fonds met een maatschappelijk doel een niet-duurzaam beleggingsbeleid hebben? Duurzaamheid hoort bij het wezen van vermogensfondsen, het is voor ons een 'license to operate'.
Toespraak Guus Boender (plenair)
Net als zijn voorganger nam prof. dr. Guus Boender de aanwezigen mee in een interessant college. Hij schetste de kaders van risicobereidheid versus risicomanagement.
Risico is reëel
‘Beleggingsrisico's’, zo stelde Boender, ‘zijn reëel’.’ Zo zijn er scenario's waarbij pensioenbetalers slechts uitkomen op 60% van het pensioen waarvoor ze hebben betaald. Ook is op dit moment, bekeken over de voorbije twintig jaar, het gemiddelde rendement van aandelen lager dan dat van obligaties! (In 2000, net voor de vorige crisis was dit beeld overigens nog volledig omgekeerd. En bekeken over veertig jaar zijn aandelen nog altijd winstgevender geweest dan obligaties.)
Ook relativeerde Boender het effect van risicomanagement: 'Dit sluit risico's voor het mislopen van rendement niet uit. Want als je risico's uitsluit dan behaal je ook geen rendement meer!'
Zonder risico geen rendement
Die boodschap – zonder risico geen rendement – vormde een van de hoofdthema's in Boenders betoog. Zo liet Boender zien dat een veilig geachte portefeuille, met weinig aandelen, op lange termijn aan de onderkant slechter uitkomt dan een meer risicovolle portefeuille met meer aandelen. 'Te weinig rendement is een erg belangrijke vorm van risico!'
Vaststellen en aanpassen
Vervolgens gaf Boender toelichting op het uitvoeren van risicomanagement: het 'identificeren en kwantificeren van risico's en het nemen van beheersmaatregelen'. Hoe kunnen fondsen dit aanpakken? 'Als fonds bepaal je: welke risico's zijn we bereid te nemen, welke risico's willen we proberen te voorkomen en waar ligt de grens: welke risico's accepteren we niet.'
De risicobereidheid, samen met de (rendements)doelstelling van het fonds, leidt tot een bepaalde asset mix. 'Daarna blijf je steeds monitoren of je binnen je risiconormen blijft. Zijn er tijdelijke afwijkingen, bijvoorbeeld dalende aandelenkoersen, dan neem je tijdelijke maatregelen (bijvoorbeeld bijkopen, zoals geschetst door Van der Meer). Zijn er structurele afwijkingen, dan neem je structurele maatregelen: je heroverweegt je asset mix en/of je uitgavenbeleid.'
Tijdelijk of structureel?
'Het lastige is tijdelijke en structurele afwijkingen te onderscheiden', aldus Boender. 'In veel gevallen zijn de veranderingen niet structureel, de wereld is niet 'different' geworden. Voorafgaand aan de kredietcrisis was bijvoorbeeld de volatiliteit op de financiële markten de helft ten opzichte van het verleden. Dit werd door veel risicomanagers ingeschat als een structurele wijziging, maar was het niet. De volatiliteit is weer gestegen en de aandelen zijn met een klap gekelderd.'
'Veel leading indicators zijn nu ver buiten hun bandbreedte, het traditionele onderscheid tussen 'safe' obligaties en 'risicovolle' aandelen is niet meer zo hard. Het moet blijken in hoeverre dit tijdelijk is.'
Wereldvrede met hulp social media
Boender nam afscheid met het benoemen van structurele trends die voor de beurs negatief kunnen uitpakken (bron: Expected returns van Ilmanen). Zo zal de vrije markt economie (o.a. banken) aan banden worden gelegd en krijgen we mogelijk te maken met inflatie, minder leverage, minder hoge koerswinstverhoudingen en pensioenfondsen in hun uitkeringsfase.
Daarnaast gaf Boender trends aan die positief kunnen uitwerken, zoals innovatie, de ontwikkeling van landen als India en China en het gebruik van sociale netwerken.
'Wat in Afrika is gebeurd, heeft op mij enorm veel indruk gemaakt. Ik ben ervan overtuigd dat het overslaan van dit soort ontwikkelingen te maken heeft met social media. Jonge mensen zijn wereldburgers, de sociale netwerken zijn breed en internationaal. Dit is heel positief ten opzichte van het verleden, we zullen met minder oorlogen worden geconfronteerd dan in het verleden. Sociale media leveren een enorme bijdrage aan de stabiliteit van de wereld. En dat is niet negatief voor de aandelen-risicopremie!'
Parallelsessies
Het middagprogramma bestond uit kennis- en discussiesessies over relevante onderwerpen voor vermogensfondsen. Zoals het onderscheid maken tussen vermogensbeheer en effectenbeheer, het opstellen van een beleggingsstatuut, impact investing, gezamenlijk vermogensbeheer, portefeuilleconstructie en risicobeheer, en duurzaam beleggen.
De reacties waren positief: 'Veel informatie, heel zinvol, want we gaan ons beleggingsbeleid heroverwegen.' (Ria de Heus, Fonds NutsOhra) 'Nuttig, informatief, de plenaire sprekers sloten goed aan bij de praktijk die ik ken als penningmeester.' (Dolf Gransberg, Edgar Doncker Fonds) 'Voldoende diversiteit, goed om de best practices van een collega-fonds te horen.' (Patrick Mol, St. Nationaal Fonds voor Bijzondere Noden) 'Interessant, soms erg technisch.' (Ingrid Geerst en Angela Voortman, Hogeschool Windesheim). 'Ik heb inspiratie opgedaan!' (Jantine van de Watering, LSBS)
License to operate
FIN-voorzitter Rien van Gendt vatte de dag kernachtig samen: 'In onze besturen moeten we discussiëren: wat is onze ambitie, welke pay-out willen we realiseren voor ons doel, welk rendement en risico hoort daarbij? Vandaag hebben we geleerd dat we niet zomaar, gebaseerd op (emotionele) voorspellingen, onze asset allocatie moeten wijzigen. En dat het vermijden van risico ook betekent dat onze kans op rendement afneemt: ons grootste risico!'
Van Gendt zette de fondsen op scherp: 'Waartoe zijn we op aarde? Niet beleggen is ons doel, maar besteden! Juist nu zijn de behoeften in de samenleving groot. Misschien moeten we als fondsen, vanwege de financiële situatie, op een wat andere manier verder. We kunnen aandacht besteden aan onze wens 'eeuwig' door te gaan. We kunnen ons richten op andere asset categorieën dan aandelen en obligaties. Duurzaamheid, MRI, maatschappelijke relevantie, is onze license to operate.'
FIN & overheid
Intensief overleg over Geefwet
De laatste weken zijn nogal intensief geweest wat betreft de contacten met de overheid. De Geefwet, die in september tegelijk met de Miljoenennota werd gepresenteerd, wordt op dit moment (12 november) behandeld in de Tweede Kamer. De voorstellen in de Geefwet kunnen niet los worden gezien van relevante bepalingen voor onze sector in het Belastingplan 2012 en de Overige Fiscale Maatregelen 2012.
Door: Rien van Gendt, voorzitter FIN
12 november 2011
- Gesprek vaste kamercommissie 11 oktober
- Brief staatssecretaris 28 oktober
- Commerciële activiteiten ANBI's
- Doorstootverplichting voor beleggingsopbrengsten
- Vragen bij doorstootverplichting
- Gesprek staatssecretaris 9 november
Gesprek vaste kamercommissie 11 oktober
Op 11 oktober jl. organiseerde de vaste Kamercommissie voor Financiën een rondetafelgesprek met diverse belanghebbenden en deskundigen over de Geefwet. Namens de SBF heb ik daar ons commentaar op de Geefwet mogen verwoorden. Mijn bijdrage is te vinden op de website van de FIN en van de SBF. In de Geefwet wordt verwezen naar de commerciële activiteiten en naar het feit dat de overheid nog zal komen met een beleidsbesluit over dit onderwerp, waarbij (zo werd gesteld) de overheid een ruimhartig beleid zou uitdragen. Het wachten was dus op dit beleidsbesluit.
^ naar boven
Brief staatssecretaris 28 oktober
In een brief aan de Tweede Kamer van 28 oktober jl. over de Uitvoeringsregeling Commerciële Activiteiten van ANBI’s, heeft staatssecretaris Weekers een zeer ondoordacht voorstel gedaan over deze materie.
Mogelijk is er enige haast in het spel geweest: de Geefwet maakt deel uit van het Belastingplan en dit Belastingplan moet per 1 januari a.s. in werking treden. Je krijgt de indruk dat hierdoor een aantal voor ons belangrijke zaken wordt afgeraffeld en zonder veel inzicht van de materie wordt gepresenteerd.
Omdat de goedkeuring van de begroting van het Ministerie van Financiën geen uitstel duldt, permitteert de overheid zich kennelijk onzorgvuldigheden in de formulering van voor ons essentiële voorstellen. Laat mij toelichten wat het belang is voor de leden van de FIN.
Commerciële activiteiten ANBI's
De brief van 28 oktober geeft inderdaad een ruimhartige benadering met betrekking tot commerciële activiteiten bij ANBI’s.
- Niet langer is er het risico dat een fondsenwervende instelling, zoals een museum met museumwinkel, haar ANBI-status kan verliezen als zij haar opbrengsten wil inzetten voor het museum.
- Niet langer is er het risico dat een vermogensfonds zijn ANBI-status kan verliezen, als het fonds onroerend goed exploiteert en de opbrengsten geheel ten goede laat komen aan de charitatieve activiteiten.
De staatssecretaris geeft dus inderdaad ruim baan, zoals in juni jl. is toegezegd bij het ondertekenen van het Convenant.
Maar: uitgangspunt is wel dat de opbrengsten uit commerciële activiteiten daadwerkelijk worden besteed aan het algemeen nuttige doel van de ANBI. Daarom stelt de staatssecretaris voor om te komen met een doorstootverplichting. Dit betekent dat de opbrengsten binnen twee jaar moeten worden aangewend voor het algemeen nuttige doel.
Doorstootverplichting voor beleggingsopbrengsten
Op zich kan ik mij voorstellen dat een overheid die ruim baan geeft aan de commerciële activiteiten van ANBI’s (nog even los gezien van de vraag of die activiteiten belast worden met vennootschapsbelasting), een eis stelt voor het daadwerkelijk benutten van die opbrengsten. Ook al vind ik persoonlijk de eis van het doorstoten binnen twee jaar te beperkt.
Maar wat volkomen ondoordacht en bizar is, is dat deze doorstootverplichting wordt doorgetrokken naar de beleggingsopbrengsten van vermogensfondsen. Allereerst vind ik het op één hoop gooien van beleggingsopbrengsten en commerciële opbrengsten uitermate vreemd, omdat het Ministerie van Financiën en de Belastingdienst er tot nu toe altijd van uitgingen dat beleggen en ondernemen niet gelijk zijn aan elkaar. Immers:
Beleggen wil zeggen: het beheren van een vermogen. Ondernemen wil zeggen: het uitvoeren van bedrijfsmatige activiteiten waarbij goederen en/of diensten tegen een vergoeding in het economisch verkeer worden gebracht. Als een vermogensfonds aandelen of obligaties in portefeuille heeft met het doel de rendementen te benutten voor haar missie, dan drijft zij geen onderneming en is er geen sprake van commerciële winsten. Vandaar dat er ook nooit sprake is geweest van vennootschapsheffing.
Vragen bij doorstootverplichting
Als men al de kant uit zou willen gaan van een verplichting om de beleggingsopbrengsten van vermogensfondsen binnen een korte tijd in te zetten voor het algemeen nut, dan doen zich talloze andere vragen voor die de regering zich niet eens heeft gesteld:
-
Wat te doen met wisselende rendementen?
De samenleving is gebaat bij vermogensfondsen die komen met een redelijk stabiel uitgavenbeleid (een redelijk stabiele stroom van subsidies), los van de daadwerkelijke beleggingsopbrengsten, die van jaar tot jaar behoorlijk kunnen schommelen. Het gaat er om op zeer lange termijn (ongeveer 10 jaar) een evenwicht te hebben tussen je uitgavenbeleid en je beleggingsbeleid.
Het anti-oppot principe voor vermogensfondsen was een instrument om dit evenwicht te bewaken. Dit hield in dat je iets hebt uit te leggen wanneer je rendementen niet in verhouding staan tot je bestedingen. Bijvoorbeeld: je belegt jarenlang een vermogen voor 80% in aandelen met een verwacht rendement van 8% en je geeft continu 2% uit. -
Wat te doen met nieuwe, zich ontwikkelende fondsen?
Een fonds kan worden opgericht terwijl men nog geen uitgewerkte strategie heeft om de opbrengsten effectief te besteden. Het kan jaren duren voordat de bestedingen in lijn zijn met beleggingsopbrengsten.
Voorheen vormde dit geen belemmering, zolang je als fonds (in een beleidsplan) aan de Belastingdienst kon laten zien wat je ambities waren op lange termijn. Het was dan geen probleem als beleggingsopbrengsten niet tot uitkering werden gebracht. Nu lijkt dat probleem er wel te zijn. -
Hoe kan de Belastingdienst dit beleid uitvoeren?
Het standpunt van de staatssecretaris leidt tot gigantische uitvoeringsproblemen, vooral bij de Belastingdienst in Den Bosch. Wat zijn namelijk ‘opbrengsten’? Gaat het alleen om cash opbrengsten uit dividend en rente (in welk geval men bij stockdividend geen uitgaven zou hoeven te doen)? Of gaat het ook om gerealiseerde en niet gerealiseerde vermogensmutaties, die lopen via de staat van baten en lasten?
In dat laatste geval zouden de bestedingen bij een doorstootverplichting enorm gaan zigzaggen en zouden er bij vermogensverliezen compensabele verliezen ontstaan, zodat een fonds wellicht voor een reeks van jaren niet meer zou hoeven te komen tot uitgaven voor haar missie.
Gesprek staatssecretaris 9 november
Tegen deze achtergrond hebben de SBF op 2 november jl. een stevige brief gestuurd aan de Tweede Kamer. Naar aanleiding van Kamervragen hierover is de staatssecretaris op 9 november jl. met de SBF om de tafel gegaan.
De uitkomst is voor ons zeer goed, namelijk:
- Beleggingsopbrengsten en commerciële winsten worden niet gelijkgesteld.
- Voor de beleggingsopbrengsten wordt het bestaande beleid gehandhaafd.
Op 17 november is de plenaire behandeling en stemming in het Parlement. Nu maar afwachten hoe deze behandeling verloopt en of er amendementen en/of moties worden ingediend.
Voor meer informatie zie: ‘belangenbehartiging werpt vruchten af’.
FIN bestuur op pad
'Houd het persoonlijk, met kleine doelgroep-bijeenkomsten'
Behartig onze belangen, stimuleer samenwerking, ga dieper in op onderwerpen die ons raken, en houd het persoonlijk. Zo luiden in grote lijnen de wensen van FIN-leden die dit jaar zijn geïnterviewd door het FIN-bestuur. Het bestuur gaat aan de slag met deze uitkomsten. Hier vindt u het verslag van Elisabeth Beelaerts van Blokland, die drie FIN-leden bezocht. 'Hun wensen sluiten aan op wat we hoorden in eerdere interviews.'
'Het contact met de fondsen was zeer inspirerend', zegt Elisabeth Beelaerts. 'Ik heb gesproken met enthousiaste, kundige mensen die erg goede dingen doen voor de samenleving. Wat betreft hun ideeën over de FIN en de vragen die zij hebben aan de vereniging, was er veel overlap met de eerder geïnterviewde fondsen.'
Kort gezegd hoorde Elisabeth Beelaerts het volgende:
-
De FIN biedt toegevoegde waarde omdat zij de belangen van haar leden behartigt, informatie verstrekt en mogelijkheden biedt om samen te werken.
-
Samenwerkingsverbanden van fondsen zijn effectief, denk aan het Studiefondsenoverleg, het overleg van Haagse fondsen en het Amsterdamse fondsenoverleg.
-
Er is behoefte aan kleine doelgroep-bijeenkomsten, waarbij (kleine) fondsen met vergelijkbare doelen dieper kunnen ingaan op ontwikkelingen in hun doelgroep, projecten en ‘best practices’. Het is belangrijk dat de FIN deze bijeenkomsten faciliteert, maar de inhoud laat bepalen door de fondsen zelf.
-
Het FIN-Extranet is een goede ontwikkeling om de samenwerking en informatie-uitwisseling te bevorderen.
-
Men oordeelt positief over de FIN-Gedragscode. De geïnterviewde fondsen volgen de code.
-
Fondsen kijken verschillend aan tegen een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. Het ene fonds vindt zo'n verzekering absoluut noodzakelijk; het andere fonds vindt deze verzekering niet nodig.
- Persoonlijk contact is belangrijk: één fonds wenst dat het FIN-bureau meer ruimte zou hebben om informatievragen persoonlijk te beantwoorden. Tegelijkertijd beseft men dat het bureau hiervoor onvoldoende middelen heeft en in zijn huidige vorm prima functioneert.
FIN in beeld
Stichting Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. 
De rubriek 'FIN in beeld' zet de schijnwerper op FIN-leden die hun best practices met u delen of zichzelf voorstellen. Hier vindt u de
best practices van Stichting Fonds Schiedam Vlaardingen e.o.
We spraken met dhr. IJsbrand van der Velden, directeur van de stichting.
- Wat is uw doelstelling?
- Voorbeelden van projecten
- Wat is uw jaarlijkse giftenbedrag?
- Hoe selecteert u aanvragen?
- Hoe bereikt u aanvragers?
- Hoe gaat u om met afwijzingen?
- Hoe gaat u om met transparantie?
- Wat doet u aan het evalueren van projecten?
-
Heeft u een meerjarige toekomstvisie geformuleerd?
Wat is uw doelstelling?
Wij verlenen financiële steun aan sociaal-maatschappelijke projecten in brede zin, om een duurzame samenleving te bevorderen. Een samenleving waarin People, Planet en Profit in evenwicht zijn.
Begrippen als participatie, integratie en ontplooiing staan bij ons voorop.
Sociaal-maatschappelijk 'in brede zin' houdt in dat wij ons bewegen op de volgende zes terreinen:
- maatschappelijk welzijn
- educatie
- sport en vrije tijd
- gezondheidszorg
- natuur en milieu
- kunst en cultuur.
Ons werkgebied is de regio Nieuwe Waterweg-Noord; dat zijn de steden Schiedam, Vlaardingen en Maassluis.
Voorbeelden van projecten
We zijn (mede-)financiers van onder andere:
• sportaccomodaties
• concerten
• tentoonstellingen
• smartborden (digitale schoolborden)
• zomerschool (educatieve onderwerpen zichtbaar maken voor kinderen)
• Geuzenherdenking
• open monumentendag.
Het scala aan projecten is breed en gevarieerd.
Wat is uw jaarlijkse giftenbedrag?
Ons jaarlijkse donatiebudget bedraagt 4 miljoen euro.
Hoe selecteert u aanvragen?
Wij selecteren in eerste instantie op basis van onze donatierichtlijnen die op onze website staan: www.fondssv.nl. In tweede instantie verdelen we ons jaarbudget over de zes eerder genoemde donatieterreinen. Op die manier geven we enige sturing. Het bestuur controleert elk kwartaal de beslissingen van het bureau voor de giften tot en met 25.000 euro. Over grotere giften besluit het bestuur.
Hoe bereikt u aanvragers? Werkt u reactief of proactief om aanvragen te ontvangen?
In algemene zin reageren wij op binnenkomende aanvragen. Maar dit is aan het veranderen. Het fonds gaat steeds meer over tot het vaststellen van speerpunten waar we bekendheid aan geven. Als voorbeelden kan ik noemen:
- We focussen op de groep potentiële schoolverlaters; drop-outs.
- We bevorderen investeringen op het gebied van duurzaamheid.
Hoe gaat u om met afwijzingen?
Wij gebruiken standaardbrieven, maar zijn altijd bereid mondeling toelichting te geven. Als we aanvragen afwijzen van meer dan 25.000 euro, dan reageren we altijd zowel schriftelijk als mondeling.
Hoe gaat u om met transparantie?
Wij zijn transparant volgens de normen van good governance en de FIN-Gedragscode. We bieden informatie via onze website, onze periodieke uitgave Journaal en ons jaarverslag. Ook geven wij, samen met gemeenten en andere fondsen, voorlichting aan aanvragende organisaties in ons werkgebied. Dit gebeurt tijdens voorlichtingsavonden. We leggen dan uit hoe organisaties fondsen kunnen werven voor projecten.
Wat doet u aan het evalueren van projecten?
Het evalueren van projecten is de laatste jaren op gang gekomen. Hiervoor hebben we geen standaardprocedure, maar een delegatie uit ons bestuur evalueert een bepaald deel van de projecten die we hebben gefinancierd. Dit jaar evalueren we de grote publieke evenementen in onze drie steden, zoals de Brandersfeesten in Schiedam en het Zomerterras in Vlaardingen. Daartoe stellen we, na afloop van het project, gerichte vragen aan de organisatoren. De antwoorden vergelijken we met elkaar.
Overigens is het zo dat wij onze 'pappenheimers' kennen, doordat ons werkgebied compact is en doordat het fonds in de plaatselijke samenleving is geworteld. Maar natuurlijk moeten we zelf blijvend oppassen voor ‘bedrijfsblindheid'.
Heeft u een meerjarige toekomstvisie geformuleerd?
Onze meerjarige toekomstvisie houdt in dat we het huidige beleid voortzetten, waarbij we vanuit een passieve rol een meer actieve rol gaan innemen. In het donatiebeleid wordt duurzaamheid de belangrijkste factor.
FIN varia
In deze rubriek vindt u nieuws uit FIN- of andere bron.
FIN kalender 2011
| Wanneer | Wat | Wie | Waar |
| 30 nov. | Bijeenkomst voorzitters Samenwerkingsverbanden* | FIN | Skanfonds, Hilversum |
| 19 dec. | Seminar voor maatschappelijke instellingen. Presentatie onderzoek ‘Benchmark Maatschappelijke instellingen’ (13.30-18.00u). Klik hier voor meer informatie. | VBDO | Triodos Bank, Utrecht |
| 13 dec. | Discussieavond: Succesvolle projecten opschalen, hoe doe je dat?. Klik hier voor meer informatie. | Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP) | Erasmus Universiteit, Rotterdam. |
| 22 dec. |
34e Globaliseringslezing: ‘Geen gezeik, iedereen rijk!’ Over de aard van armoede en of we die wel begrijpen. Voor meer informatie: www.globaliseringslezing.nl Reserveren: info@felixmeritis.nl |
NCDO, De Volkskrant, VPRO/Tegenlicht, Felix Meritis, Uitgeverij Lemniscaat, Radio Nederland Wereldomroep en Sandra Rottenberg. | Felix Meritis, Amsterdam |
| 2012 | Noteer alvast in uw agenda: | ||
| 27 februari | Start van de vierde cyclus van de cursus “Jong Bestuurstalent voor Filantropische Vermogensfondsen”. Zie: www.geveninnederland.nl | Werkgroep Filantropische Studies aan de Vrije Universiteit. | VU, Amsterdam |
| 23 maart | FIN ALV* | FIN | |
| 26 april | Dag van de filantropie | VU | |
| 6-8 juni | EFC’s Annual General Assembly (AGA) and Conference | EFC | Belfast |
| 16 nov | FIN ALV* | FIN |
*) Activiteiten alleen toegankelijk voor FIN-leden
